In de therapie herbeleeft de cliënt vanuit een perspectief van het heden in gedachten enerzijds de gebeurtenissen die de angst opwekken en anderzijds de angst en andere emoties die hierdoor worden opgeroepen.

Tegelijkertijd wordt de cliënt bewust afgeleid door geluid en/of beweging, waardoor de schijnbaar oorzakelijke connectie die er bestaat tussen herinnering en emoties verdwijnt. De cliënt ontspant daardoor en kan zijn angst laten wegvloeien.

Door dit een aantal malen te herhalen, blijft de angst definitief weg dan wel komt op een aanvaardbaar niveau.

EMDR bouwt voort op hypnotherapie en verschilt daar in de kern niet veel van. Bij beide spelen een verlaagd bewustzijnsniveau, herbeleven en suggestie een rol. Door de cliënt zijn angsten en de gebeurtenissen die die angsten oproepen herhaald in het hier en nu te laten herbeleven, en het automatisme waarmee de gebeurtenis angst oproept te breken, vermindert de lading ervan.

Bij diverse therapieën waarin herbeleving wordt gebruikt, gaat men ervan uit dat hoe heftiger de cliënt de gebeurtenis herbeleeft, des te makkelijker hij of zij de bijhorende emotionele reacties in de toekomst kan loslaten. Bij EMDR is dit juist niet het geval. Men sluit daarbij aan bij breed wetenschappelijk onderzoek dat het zo echt mogelijk herbeleven van zeer heftige emotionele ervaringen de cliënt uiteindelijk juist meer in de war maakt.

Voordelen en nadelen

EMDR is in wezen een interventietechniek die omgevormd is tot therapie en die door haar aansprekende eenvoud en warsheid van praten over en reflecteren op, appelleert aan de gemakzucht van de moderne mens. Het is een soort pilletje, maar dan op het therapeutisch vlak. Velen vinden dit een voordeel, anderen juist een nadeel.

EMDR is voor iedereen te doorgronden en boezemt weinig angst in. Daardoor is de de drempel om eraan te beginnen lager dan bij andere vormen van therapie, wat de kans op een bevredigende uitkomst van de therapie vergroot. Velen zien ook als voordeel van EMDR dat je niet veel over jezelf hoeft te vertellen.

Voor welke problemen

EMDR is prima geschikt als therapievorm bij lichtere en zwaardere vormen van traumatische gegeneraliseerde angst, op voorwaarde dat de angst gekaderd is en slechts betrekking heeft op één specifieke gebeurtenis en dat degene die last heeft van de angst geen andere psychische problemen heeft.